Plastikowe sztućce, słomki i talerze w restauracjach

Każdy wie, że dbałość o środowisko naturalne jest bardzo ważna i dotyczy każdego człowieka. W związku z tym coraz większa ilość państw na świecie decyduje się na stopniowe wycofywanie produktów plastikowych z obrotu. Jest to szczególnie widoczne w branży gastronomicznej, która także zaczyna rozumieć, że sztuczne materiały nie są dla nikogo ani dobre, ani zdrowe. Czy plastik zniknie z polskich restauracji na dobre? Wiele w tym zakresie powinna zmienić najnowsza dyrektywa unijna.

Single Use Plastics

Na chwilę obecną plastik może być używany w branży gastronomicznej na terenie całej Unii Europejskiej bez większych ograniczeń. Zmieni się to jednak wraz z nadejściem 3 lipca 2021 r., od kiedy to wejdzie w życie tzw. dyrektywa Single Use Plastics (Dyrektywa SUP). Nowa regulacja unijna jest jednoznaczna i ma za zadanie wyeliminować jak największą ilość jednorazowych sztućców, słomek i talerzy stosowanych w branży gastronomicznej. Problemem jest jednak to, że obowiązek tego rodzaju zostanie nałożony na poszczególne kraje członkowskie – w przypadku Polski będzie to o tyle trudne, że nasz kraj nie posiada w ogóle odpowiednich przepisów, zaś uchwalenie nowych i zgodnych z SUP zajmie trochę czasu. 

Jaki plastik zostanie zakazany do używania?

Dyrektywa SUP, choć bardzo ogólna w swej treści, wskazuje na to, jaki materiał będzie zakazany do wykorzystywania w branży gastronomicznej. Do grupy produktów, które będą objęte ograniczeniem wprowadzania na rynek, w większości przypadków bez odwoływania się do konkretnych tworzyw, należą: 

  • pojemniki na wynos z EPS – nie będą mogły być wprowadzane na rynek w UE; 
  • jednorazowe talerze, miski oraz sztućce są uznawane za wykonane z tworzywa sztucznego –
    o ile nie są wykonane z polimerów naturalnych; 
  • talerze czy miski papierowe, które są laminowane warstwą tworzywa będą wycofane z rynku; 
  • wszystkie materiały, które nie występują naturalnie w środowisku;
  • produkty wykonane z surowców naturalnych (np. papier, otręby) z dodatkiem PLA;
  • talerze i sztućce wielorazowe, a także wykonane z surowców naturalnych bez dodatku plastiku – te pozostają na rynku; 
  • opakowania z surowca PET, PP, PS oraz XPS – te również pozostaną w sprzedaży.

Kluczową kwestią jest tutaj zdefiniowanie tworzywa sztucznego (produkty wykonane z takich materiałów będą zakazane do sprzedaży i używania w zdecydowanej większości przypadków). „Tworzywo sztuczne” oznacza materiał składający się z polimeru (innego niż naturalny), do którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może funkcjonować jako główny składnik strukturalny końcowych produktów.

Możliwości dalszego stosowania tworzyw są w dużej mierze uzależnione od konkretnych grup produktowych i przepisów Dyrektywy. Na przykład – zakazane zostają wszystkie pojemniki na wynos wykonane z EPS, ale dozwolone będzie ich wykonanie z innych materiałów (np. XPS, XPP i inne). Sztućce, talerze i mieszadełka jednorazowe będą mogły być wykonane tylko i wyłącznie z polimerów naturalnych. Dzisiaj jednak nie ma na rynku dostępnego polimeru naturalnego, z którego można by je wykonać. Produkty wymienione w Dyrektywie SUP będą mogły być wykonane także z surowców niezawierających plastiku – drewna, papieru, trzciny.

Plastik a polskie prawo

Pomimo, iż unijna dyrektywa wejdzie w życie w niedługim czasie, polski system prawny nie jest na nią przygotowany. W praktyce będzie to oznaczało, że branża gastronomiczna nadal będzie mogła korzystać z plastikowego asortymentu (używanego szczególnie przy wydawaniu posiłków na wynos). Takim zachowaniem Polska oczywiście naraża się na sankcje prawne i finansowe ze strony UE – im późniejsza będzie implementacja omawianej dyrektywy do naszego systemu, tym większe ryzyko nałożenia na nasz kraj dotkliwej kary finansowej. 

Aktualnie w Polsce trwają prace nad przygotowaniem rozwiązań prawnych zapewniających realizację postanowień Dyrektywy w kraju. Choć kluczowa jest tutaj wspomniana już data 3 lipca 2021, jako termin przyjęcia stosownych krajowych aktów prawnych, to na podstawie aktualnego tempa prac trudno ze 100% pewnością wskazać dokładny termin wprowadzenia przepisów Dyrektywy SUP w Polsce. 

Zanim powstaną odpowiednie przepisy regulujące polski rynek produktów plastikowych wykorzystywanych w gastronomii, sprzedawcy będą mogli się nimi posługiwać w pełnym zakresie. Dotyczy to także tzw. rezerw hurtowych, które będą istniały już po uchwaleniu odpowiednich przepisów. Dystrybutorzy (hurtownicy, detaliści) będą mogli więc wyprzedawać stany magazynowe. Art. 5 Dyrektywy SUP jednoznacznie wskazuje, że wraz z implementacją Dyrektywy zakazane będzie „wprowadzanie do obrotu” wymienionych produktów z tworzyw sztucznych. Przez termin „wprowadzenie do obrotu” należy rozumieć pierwsze wejście produktu na rynek UE – działanie to jest zarezerwowane dla producenta lub importera. Nie dotyczy to jednak relacji dystrybutor – dystrybutor oraz dystrybutor – użytkownik.