Sprzedaż alkoholu przez internet

W obecnych czasach sprzedaż produktów spożywczych przez internet nikogo już nie dziwi. Z łatwością można uzyskać dowolny produkt w zasadzie z każdego zakątka świata. Czy prawo pozwala jednak na sprzedaż alkoholu przez internet? Ta kwestia jest nieco bardziej złożona, choć już teraz warto dodać, że przedsiębiorcy postulują o pilne zmiany w prawie.

Zakup alkoholu w sklepie stacjonarnym

Zgodnie z obowiązującymi przepisami alkohol może kupić w Polsce tylko i wyłącznie osoba, która ukończyła 18 rok życia. Sprzedawcy są zobowiązani do sprawdzania dowodu tożsamości kupującego jeśli tylko powezmą wątpliwość co do jego wieku. Jeśli alkohol zostanie zakupiony przez małoletniego, sprzedawcy grozi z tego tytułu odpowiedzialność i odpowiednio wysoka grzywna – w świetle obecnego Kodeksu karnego wynosi ona od 100 do nawet 1 miliona 80 tysięcy złotych.

Zakup alkoholu w sklepie stacjonarnym jest w zasadzie łatwy do skontrolowania – kupujący musi bowiem przejść przez weryfikację w kasie, nawet jeśli korzysta z coraz to popularniejszych kas samoobsługowych. W przypadku sprzedaży internetowej sprawdzenie wieku kupującego może być dużo bardziej problematyczne, podobnie zresztą jak trzeźwość konsumenta. Przypomnijmy, że osoba znajdująca się już pod wpływem alkoholu również nie może zakupić żadnego wyskokowego trunku. 

Zakup alkoholu przez internet

Tak naprawdę nie istnieją przepisy, które odnosiłyby się do możliwości zakupu napojów alkoholowych przez internet. Sprzedawcy twierdzą więc, że co nie jest wprost zakazane przez prawo jest w pełni dozwolone. Innego zdania są jednak sądy, które twierdzą, iż internetowa sprzedaż alkoholu nie powinna mieć miejsca. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II GSK 431/10), niedopuszczalna jest sprzedaż internetowa napojów alkoholowych, co wynika wprost z treści art. 18 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zgodnie z ust. 1 przytoczonego przepisu, sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. O punkcie sprzedaży nie można więc mówić w przypadku sklepu internetowego, nawet jeśli sprzedawca posiada jedną wyznaczoną siedzibę, z której dokonuje wysyłki towarów przeznaczonych do spożycia. 

Jeżeli ustawodawca nie przewidział prawnej możliwości sprzedaży alkoholu za pośrednictwem Internetu, to na gruncie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie dozwolił jej, ponieważ – co wynika z celu ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – nadrzędnym celem jest wychowanie w trzeźwości łącznie z przeciwdziałaniem alkoholizmowi. Za przeciwdziałanie alkoholizmowi nie może być uznana taka wykładnia art. 18 wskazanej ustawy, która rozszerzałaby enumeratywnie w nim wymieniony katalog zezwoleń na sprzedaż alkoholu. Jeżeli ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie wymienia zezwolenia na sprzedaż alkoholu przez internet, to – jak wynika z preambuły i art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy – taka sprzedaż nie jest dozwolona. Brak dozwolenia ustawodawcy na sprzedaż alkoholu przez internet jest wobec tego ograniczeniem działalności gospodarczej wynikającym z przepisów prawa oraz mieszczącym się w normie art. 22 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Potencjalne zaistnienie sytuacji, w której alkohol zostanie sprzedany osobom nieletnim lub nietrzeźwym z uwagi na brak możliwości sprawdzenia wieku i stanu trzeźwości nabywców tych napojów, nie może stanowić podstawy domowy wydania zezwolenia. Te ostatnie stanowią – zgodnie z art. 18 ust. 6 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości – podstawę cofnięcia zezwolenia. Okoliczności te nie mogą mieć wpływu na wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Czy sklep może sprzedawać alkohol przez internet?

Pomimo braku wyraźnego zakazu ustawowego, sprzedawcy nie mogą oferować napojów alkoholowych w trybie internetowym. Dotyczy to także sytuacji, w których przedsiębiorca posiada zezwolenie na sprzedaż wyrobów alkoholowych w sklepie stacjonarnym i chciałby rozszerzyć swoją ofertę kierując ją również do konsumentów internetowych.

Jak stanowi art. 96 omawianej ustawy, sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych, zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, prowadzi się w punktach sprzedaży, którymi są:

  • sklepy branżowe ze sprzedażą napojów alkoholowych;
  • wydzielone stoiska – w samoobsługowych placówkach handlowych o powierzchni sprzedażowej powyżej 200 m2;
  • pozostałe placówki samoobsługowe oraz inne placówki handlowe, w których sprzedawca prowadzi bezpośrednią sprzedaż napojów alkoholowych.

Pamiętajmy jednak, że producenci wina i wyrobów winiarskich mogą prowadzić sprzedaż detaliczną win gronowych pochodzących z upraw własnych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży w punkcie sprzedaży, którym jest lokalizacja w miejscu wytworzenia wina uzyskanego z winogron pochodzących z upraw własnych.

Alkohol można więc kupić wyłącznie na terenie danego sklepu, pod warunkiem, że jest on do tego przeznaczony a sprzedawca posiada stosowne zezwolenie. Dopuszczalne jest jednak rezerwowanie wybranych trunków i ich odbiór w sklepie stacjonarnym – sprzedawca może wówczas skutecznie zweryfikować zarówno wiek konsumenta, jak i stan jego trzeźwości. 

Pomimo, iż internetowa sprzedaż alkoholu jest uznawana za łamanie prawa, nie dotyczy to akcesoriów do produkcji wyskokowych napojów (np. baniaków do wina, wężyków, rurek, koszty itd.). Taki asortyment może z powodzeniem być sprzedawany w sieci bez konieczności uzyskiwania jakiegokolwiek pozwolenia, ponieważ stanowi zupełnie inną kategorię produktów.